Donald Trump’s handelsbeleid – vol tarieven, confrontatie en stoere praat – lijkt op het eerste gezicht bedoeld om de VS te beschermen tegen oneerlijke concurrentie. Hij roept luidkeels dat landen als China, Mexico en zelfs bondgenoten als Europa en Canada “de VS uitbuiten”. Voor zijn achterban klinkt dat als rechtvaardigheid, alsof hij eindelijk de balans herstelt. Maar als je wat verder kijkt dan de headlines, vraag ik me serieus af of het daar echt om gaat. Of is dit vooral theater? Een spektakelstuk om indruk te maken, terwijl de wereldorde langzaam verschuift?

 

​

Druk zetten als onderhandelings-truc​​

We moeten niet vergeten: Trump is een zakenman. Hij ziet de wereld als één groot onderhandelingstafel. In zijn ogen sluit je pas sterke deals als je eerst keihard druk zet. En dat is precies wat hij doet. Die hele handelsoorlog – het is zijn manier om landen zenuwachtig te maken, om ze weer ‘aan tafel’ te krijgen. Hij haaldeNAFTA onderuit, verkondigde dat het het slechtste akkoord ooit was, en kwam daarna met een nieuwe versie (USMCA) die, eerlijk gezegd, grotendeels hetzelfde was. Dat zegt genoeg: het ging hem niet om de inhoud, maar om de show eromheen.

 

China: van doelwit naar wereld-speler

Maar wat met China? Daar ging Trump nog een stap verder. Torenhoge tarieven op staal, elektronica, landbouwproducten – alles kreeg een tik. Hij beweerde dat hij de economische macht van China ging breken. De realiteit? China geeft geen krimp. Sterker nog: terwijl de VS de deuren dichtgooit, opent China ze elders. China sluit handelsakkoorden in Azië, trekt op met Afrika, breidt zijn invloed in Latijns-Amerika uit, en trekt zelfs nauwer op met Europa. In plaats van China te verzwakken, geeft Trump hen letterlijk een duwtje richting de rest van de wereld. Intussen verliezen Amerikaanse boeren hun grootste klant, gaan bedrijven meer betalen voor grondstoffen, en zullen gewone Amerikanen het voelen in hun portemonnee.

​

Als Trump dacht dat hij China zou isoleren, dan heeft hij zichzelf flink overschat. In werkelijkheid versterkt hij China’s positie – en verzwakt hij die van zijn eigen land. Dat is gewoon keiharde geopolitieke realiteit.

 

Een perfect afleidingsmanoeuvre, maar tegen welke prijs?

Het is natuurlijk ook politiek: Het hele conflict is perfect toneel. Het creëert een vijand buiten de landsgrenzen, waardoor niemand meer over binnenlandse problemen praat: stijgende gezondheidskosten, belastingvoordelen voor de rijksten, of het feit dat zijn presidentschap voortdurend onder vuur ligt door schandalen en onderzoeken. Je hoeft geen cynicus te zijn om te zien dat deze handelsoorlogen perfect werken als rookgordijn. Maar laten we eerlijk zijn: hoe lang werkt zoiets nog? Hoeveel van die tactische showmomenten kan een land zich permitteren, voor het strategisch terrein verliest? Internationaal vertrouwen bouw je niet op met tarieven en dreigementen. Eens dat vertrouwen weg is, kan het jaren duren om dat te herstellen – als het überhaupt nog lukt.

 

De VS riskeert z’n leidende rol

De gevolgen van dit alles zijn misschien nog niet volledig zichtbaar, maar ze zijn er wel degelijk. Vroeger keken landen naar de VS als leider van de vrije wereld. Nu zien ze een land dat vooral met zichzelf bezig is, bondgenoten wantrouwt, internationale afspraken opblaast en economische samenwerking ruilt voor conflict. Dat straalt af op alles: op diplomatie, op defensiesamenwerking, op innovatie en op vertrouwen in de dollar als wereldmunt. Als Trump’s handelsbeleid iets laat zien, dan is het dit: economische macht kan snel verschuiven als je denkt dat je onmisbaar bent. En precies dat lijkt Trump te vergeten: De wereld draait verder, mét of zonder de Verenigde Staten. Als de VS blijft bluffen, dan is het risico levensgroot dat ze zichzelf buitenspel zetten. 

 

Meer dan theater, misschien wel een strategische misstap

Trump’s handelsoorlogen zijn niet alleen retoriek of politiek theater. Ze zijn een gevaarlijk spelletje  blufpoker met de wereldorde als inzet. Misschien heeft het hem wat stemmen opgeleverd, misschien enkele symbolische overwinningen. Maar tegen welke prijs? 

​

Als je economische partners wegjaagt, je invloed in de wereld verspeelt en je eigen burgers laat opdraaien voor de gevolgen, dan is dat geen strategie. Dat is kortzichtigheid vermomd als lef. Het zou wel eens de grootste geopolitieke vergissing van deze generatie kunnen zijn.

Geschreven door Xavier Pendar