Seksueel grensoverschrijdend gedrag (GOG) is een alomtegenwoordig maatschappelijk probleem. Talloze slachtoffers dragen dit hun hele leven mee, terwijl de daders er vaak met een broekscheur vanaf komen. Hoe komt het dat daders zo snel vergeven worden en de feiten achter ons worden gelaten?

Bart De Pauw, Donald Trump, Chris Brown, de professor bio-ingenieur die slechts een jaar (betaalde) schorsing kreeg als straf. Slechts enkele van de vele voorbeelden van daders van seksueel GOG. Ondertussen staat De Pauw terug op het toneel, is Trump voor een tweede termijn president van de VS, verkoopt Chris Brown weer concertzalen uit en werd de graad van de professor simpelweg verlaagd van ‘prof’ naar 'docent’. Allemaal zijn ze er goed vanaf gekomen – hoogstens met een schorsing of een schadevergoeding. Maar echte verantwoording? Nauwelijks. 

Wat mij opvalt als ik naar deze namen kijk, is dat ze zich allemaal in een welgestelde sociale positie bevinden. Deze mensen hebben een bepaalde reputatie: het zijn beroemdheden, zakenmannen, academici. Daarbij komt automatisch macht kijken. De invloed van macht valt niet te onderschatten: ze hebben een bepaalde greep op een groot deel van de bevolking. Mensen kijken naar hen op en kunnen zich moeilijk voorstellen dat zij iets verkeerd zouden doen. Seksueel GOG wordt dan snel geminimaliseerd, waardoor de daders hun leven vlot kunnen oppikken. 

Daarbij heerst er een stereotiep beeld van wat seksueel GOG is. In de publieke verbeelding gaat het enkel over ‘de ergste gevallen’: verkrachting, fysiek geweld... Maar seksueel GOG is breder dan dat — het zit in ongepaste opmerkingen, in intimidatie, in het structureel overschrijden van grenzen. Maar zelfs wanneer het om de stereotiepe vormen gaat, duiken er excuses op: misschien had ze wel een kort rokje aan, of was er te veel gedronken waardoor de grenzen wat vervaagden. Is het dan wel nog écht verkrachting? (Het antwoord is JA.)

Zo worden niet alleen de feiten geminimaliseerd, maar ook de slachtoffers opnieuw in vraag gesteld. En intussen keert de dader stilaan terug in de publieke gratie, soms sneller dan het slachtoffer diens verhaal überhaupt kon doen. 

Verdient iedereen een tweede kans? Velen vinden van wel. Misschien heeft Bart de Pauw al wel genoeg geleden, en Trump is veroordeeld (wel voor andere feiten dan hier opgesomd), dus veel erger kan het voor hem niet worden – toch? Toen de Pauw zijn comeback aankondigde, werd dat door velen gezien als ‘moedig’. Hij kreeg publieke steun van verschillende politici, collega’s, and so on. Door steun van andere bekende mensen – met andere woorden: mensen met macht – ontstaat er een soort empathie voor de dader, die plots als ‘moedig’ en ‘sterk’ gezien wordt. 

Laat ons eerlijk zijn, het is best gedurfd om terug te komen na feiten van seksueel GOG. Maar ons oordeel is tijdelijk en de straf voor de daders ook. Het blijft opmerkelijk hoe beroemde, rijke, invloedrijke mensen vergeven worden. We lijken het wel door de vingers te zien als de dader ‘getalenteerd’ is. Blijkbaar doet het gerechtshof dat ook. 

Misschien moet niet elke dader levenslang gestraft worden. Helaas worden slachtoffers dat wél. Voor mij is alvast één ding heel duidelijk: ja is ja, al de rest is nee. Als samenleving mogen we dat in geen geval vergeten. 

Mocht je na het lezen van dit artikel met iemand willen praten, kan je altijd terecht bij Trustpunt, de instantie van de UGent na het meemaken van seksueel GOG.

Geschreven door Lien Spildooren